İnsan Hikâyesi: Üskübürtlü Hacı Halis Efe ve Erzincan Tulum Peyniri

İnsan Hikâyesi: Üskübürtlü Hacı Halis Efe, Erzincan tulum peynirinin geçmişine uzanan bir hayat

Yücebelen’den başlayan bir ticaret hikâyesi…

Erzincan’ın yöresel lezzetleri arasında önemli bir yere sahip olan tulum peyniri, yalnızca bir gıda ürünü değil; yaylacılığın, hayvancılığın, emeğin ve kuşaktan kuşağa aktarılan ticaret kültürünün de bir parçası. Bu hikâyenin geçmişinde, Kemah’ın Üskübürt köyünden Hacı Halis Efe’nin adı da yer alıyor.

Üreticiden pazara uzanan bir hikâye

26 Şubat 2010 tarihinde yayımlanan “Şavak Topluluğunun Yaşam Tarzı ve Erzincan Tulum Peynirinin Yapılışı” başlıklı röportajda, tulum peyniri üreticisi ve tüccarı Kazım Yıldırım, Hacı Halis Efe’nin Şavaklı üreticilerin peynirini piyasaya taşıyan kişilerden biri olduğunu anlatıyor.

Röportajda aktarılan bilgilere göre Hacı Halis Efe, Munzur yaylalarında üretilen peyniri pazara sunmuş ve bu ürünün Erzincan tulum peyniri adıyla tanınması için çaba göstermişti. Böylece yörede üretilen bir lezzetin daha geniş pazarlara ulaşmasıyla ilgili tarihî anlatılarda adı anılan isimlerden biri oldu.

Erzincan tulum peynirinin geçmişinde Üskübürt

25 Ocak 2024 tarihli bir yerel haberde de Erzincan tulum peynirinin geçmişi anlatılırken Hacı Halis Efe'nin adı öne çıkarılıyor. Haberde, peynirin ticari geçmişi 1946 yılıyla ilişkilendiriliyor ve Yücebelen köyüne işaret ediliyor.

Erzincan tulum peyniri, kendine özgü üretim yöntemi ve bölgenin yaylalarıyla bağlantısı sayesinde günümüzde de yöresel kimliğin önemli parçalarından biri olmayı sürdürüyor. Erzincan Valiliğinin ürün hakkında yayımladığı bilgiler de peynirin üretiminde bölgenin meralarını, koyun sütünü ve geleneksel yöntemleri vurguluyor.

Bir köyün hafızasında kalan isim

Hacı Halis Efe’nin yaşamına ilişkin aile kayıtları, eski fotoğraflar, ticari belgeler ve kendisini tanıyan kişilerin anlatımları, bu hikâyenin daha ayrıntılı biçimde ortaya çıkarılmasına katkı sağlayabilir.

Üskübürt’ten başlayarak peynir ticaretine uzandığı anlatılan bu yaşam öyküsü, Yücebelen’in geçmişini yalnızca mekânlar ve olaylarla değil, köyün ekonomik ve toplumsal hafızasında yer eden insanlarla da ele almanın önemini hatırlatıyor.

İnsan Hikâyesi, yaşadıkları yere iz bırakan insanları, onların emeklerini ve geçmişten günümüze ulaşan hatıraları kayıt altına almaya devam edecek.

Kaynaklar

1. Fatma Yıldırım’ın gerçekleştirdiği, 26 Şubat 2010 tarihli Şavak Topluluğunun Yaşam Tarzı ve Erzincan Tulum Peynirinin Yapılışı röportajı.
2. Erzincan Net Haber, 25 Ocak 2024, Erzincan Tulum Peyniri nereden üretime başladı? 1946 yılından beri…
3. T.C. Erzincan Valiliği, Erzincan Tulum Peyniri.

- Bu kıymetli hikâyeyi fark etmemizi sağlayan kemahlikelimeler hesabına teşekkür ederiz.